Mở rộng quy mô nuôi tôm ngập mặn thích ứng với biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Mekong.

Một sự hợp tác nhằm đào tạo các hộ nông dân nhỏ lẻ về kỹ thuật canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu, từ đó cải thiện chuỗi cung ứng tôm đồng thời tăng cường cảnh quan rừng ngập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Bối cảnh

Bán đảo Cà Mau thuộc Đồng bằng sông Cửu Long sản xuất lượng tôm lớn nhất Việt Nam, chiếm hơn 30% tổng sản lượng cả nước. Đối với cộng đồng dân cư ở Cà Mau, ngành nuôi tôm là một trong số ít cơ hội tạo sinh kế trong lĩnh vực nông nghiệp, tuy nhiên những cơ hội này đang ngày càng trở nên hạn chế.

Các trang trại nhỏ lẻ cung cấp phần lớn sản lượng tôm trong hệ thống nuôi trồng thủy sản quảng canh ở Cà Mau. Có nhiều trường hợp trang trại hoạt động kém hiệu quả, thậm chí bị bỏ hoang, nông dân phải vật lộn để kiếm sống bằng các hệ thống quản lý ao nuôi không phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương. Nông dân không thể đầu tư đủ vốn trước những rủi ro ngày càng tăng từ dịch bệnh, biến động giá cả và biến đổi khí hậu.

Biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh mẽ đến sản xuất nông nghiệp và sinh kế người dân địa phương trên khắp Đồng bằng sông Cửu Long và các khu vực khác. Mực nước biển dâng cao, lưu lượng nước giảm và bão lớn khiến hiện tượng xâm nhập mặn trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với sản xuất, tình trạng này càng trầm trọng hơn do việc khai thác nước ngọt, xây đập ở thượng nguồn và suy giảm rừng ngập mặn.

Việc nuôi tôm không theo kế hoạch và không được kiểm soát, do nhu cầu quốc tế ngày càng tăng, đã gây ra những hậu quả tàn khốc đối với các khu rừng ngập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Rừng ngập mặn chủ yếu phân bố dọc theo các vùng đầm lầy mặn ven biển và cửa sông ở Cà Mau. Việc phá rừng ngập mặn trên diện rộng đã khiến bờ biển đối mặt với tình trạng xói mòn gia tăng, vì cây cối không còn khả năng làm giảm sóng và giữ đất, khiến khu vực này ngày càng dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu.

Ngoài ra, phụ nữ vẫn dễ bị tổn thương hơn trước các rủi ro biến đổi khí hậu do sự khác biệt về giới trong việc tiếp cận tài sản và tín dụng, cách đối xử của các thể chế chính thức, và hạn chế tiếp cận thông tin và các chương trình hỗ trợ.

Về sáng kiến ​​này

Sự hợp tác này sẽ đào tạo các hộ nông dân nhỏ lẻ thực hành các kỹ thuật canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu, từ đó cải thiện chuỗi cung ứng tôm đồng thời tăng cường cảnh quan rừng ngập mặn.

Nuôi tôm tích hợp trong rừng ngập mặn (IMS) là một phương pháp nuôi trồng thủy sản trong nước lợ, theo hệ thống nuôi trồng quy mô lớn, nơi tôm và các sản phẩm khác (cua, ốc và gỗ) được nuôi trồng với độ che phủ rừng ngập mặn cao. Phương pháp này cung cấp một hoạt động nuôi trồng thân thiện với đa dạng sinh học và có khả năng phục hồi cao khi đáp ứng các tiêu chuẩn chứng nhận hữu cơ.

Bằng cách tham gia sáng kiến ​​này, các hộ nuôi tôm nhỏ lẻ sẽ có cơ hội trở thành nhà cung cấp hệ thống quản lý nuôi cấy tích hợp (IMS) được chứng nhận, mở ra cho họ những thị trường mới ở các khu vực có nhu cầu ngày càng tăng, chẳng hạn như châu Âu, Hàn Quốc, Mỹ và Nhật Bản.

Dự án hướng đến mục tiêu tăng cường bảo tồn và diện tích rừng ngập mặn, cải thiện tác động kinh tế - xã hội và bình đẳng giới, đồng thời xây dựng khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Các hoạt động chính bao gồm:

• Tổ chức các hoạt động tuyên truyền/đào tạo cho nông dân sản xuất nhỏ nhằm giới thiệu lợi ích của các thực hành chứng nhận IMS và khuyến khích họ áp dụng.
• Cung cấp các yếu tố đầu vào chất lượng cao, thỏa thuận bao tiêu sản phẩm và liên kết thị trường được chứng nhận cho nông dân.
• Các biện pháp khuyến khích tài chính nhằm hỗ trợ việc chuyển đổi và mở rộng các mô hình quản lý thông tin bền vững.
• Tìm kiếm nguồn tài chính để mở rộng mô hình thông qua các nhà đầu tư tác động xã hội.

Chương trình cũng sẽ giúp nâng cao kiến ​​thức tài chính và kỹ năng kinh doanh cho phụ nữ và trẻ em gái địa phương ở bán đảo Cà Mau, đồng thời xác định các cơ hội việc làm cho họ.

Sự hợp tác này sẽ hướng đến việc tận dụng những kinh nghiệm đã học được để huy động vốn và mở rộng quy mô giải pháp.

Những đóng góp quan trọng từ các đối tác

• Symmetry là đối tác chính của sáng kiến ​​này, chịu trách nhiệm quản lý tổng thể, bao gồm giám sát và đánh giá.
• Công ty cổ phần Tôm miền Nam sẽ triển khai chứng nhận tôm hữu cơ, thiết lập chuỗi giá trị tôm hữu cơ và thu mua sản phẩm tôm từ các trang trại tôm của SHF.
• Liên minh Tôm sạch và Bền vững Việt Nam sẽ hỗ trợ nâng cao năng lực cho các đối tác tham gia, cùng với công tác điều phối và quản lý thực địa.
• Chính phủ Úc  đang đóng góp nguồn tài trợ mang tính xúc tác cùng với chuyên môn về giới để tăng cườnsg tác động xã hội và thương mại, kết nối với mạng lưới rộng lớn, xây dựng năng lực về cách thức báo cáo tác động xã hội, các tiêu chuẩn và thực tiễn bảo vệ, và sự công nhận trong nước và quốc tế.

Quan hệ đối tác này được hỗ trợ thông qua Chương trình kêu gọi hợp tác thích ứng với biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long của BPP  . 

Nguồn: BPP